Bitmeyen Asya–Pasifik krizi

Dünyada kutuplar yeniden oluşurken bir bölgede kriz bir türlü bitmiyor. Jeostratejik olarak çok kritik bir konumda olan bölge dünyanın en önemli deniz güzergahlarından biri ve dünya ticaretinin yüzde 80’i bu denizler üzerinden gerçekleştiriliyor


Etki alanını hızla genişletmek için yoğun bir mesai harcayan Çin’i dünya siyaseti açısından zorlayacak meseleler neler?  Pekin yönetimi yakın gelecekte önüne daha ciddi bir şekilde çıkması kaçınılmaz olan bu konularla nasıl baş edecek? Bu analizimizde Çin dış politikasındaki sorunlu konuları ele alacağız;

NEDİR BU GÜNEY ÇİN DENİZİ MESELESİ?

Çin’i dış politikada en çok zorlayacak başlıkları ele aldığımız yazı dizimizin ikinci bölümünde Güney Çin Denizi’ni ele alacağız. Yüzyıllardır hakimiyet mücadelesinin yaşandığı ancak son yıllarda gerilimin bir hayli tırmandığı bir bölge olarak karşımıza çıkıyor burası. Daha çok kamuoyuna yansıyan hali ile söylemek gerekirse “Asya – Pasifik’teki hakimiyet mücadelesinin merkezi” diyebiliriz.

Birçok ortak görüşe göre iki süper güç Çin ile ABD, önümüzdeki süreçte en çok bu bölge nedeniyle karşı karşıya gelecek. Washington yönetimi son yıllarda Çin’in Pasifik’teki etki alanını genişletmesinden oldukça rahatsız. Yıllarca Asya sularında istediği gibi denizcilik faaliyetlerinde bulunan ABD, Çin’in artan askeri gücü ile bu avantajını kaybetmek istemiyor.

Bölge; uluslararası kamuoyunda Paracels ve Spratlys olarak bilinen iki büyük ada zincirinden oluşuyor. Neredeyse tamamında yaşam yok. Yaklaşık 3 milyon kilometrekare büyüklüğünde kapalı bir deniz burası. Akdeniz’den daha büyük yani. Çin’in kuzeyinde, Endonezya’nın güneyinde yer alıyor. Batıdan kıyısı olan ülkeler Vietnam, Malezya ve Singapur. Doğuda ise Bruney ve Filipinler yer alıyor.

Çin’in bölgeye kurduğu yapay adaları askeri üslere dönüştürdüğü iddia ediliyor. Çin’in, Spratlys adalar grubunda Subi Resifi, Fiery Cross Resifi, Mischief Resifi adlı yapay adaları, Paracels adalar grubundaki Moody Adası’nda da askeri ve sivil kullanım amaçlı uçak pistleri bulunuyor. İki ülke de Güney Çin Denizi üzerindeki gelişmeler doğrultusunda birbirlerini suçluyor ve hatta balistik füze konuları en çok yine bu başlık altında gündeme geliyor.

BÖLGE NEDEN ÖNEMLİ?

Bölge jeostratejik olarak çok kritik. Dünyanın en önemli deniz güzergahlarından biri. Birleşmiş Milletler verilerine göre dünya ticaretinin yüzde 80’inin denizler üzerinden gerçekleştiriliyor. Bu ticaretin de üçte birinin Asya-Pasifik ve Çin Denizi üzerinden sağlanıyor. Bu da yıllık 5 trilyon doları aşkın bir ticaret hacmi anlamına geliyor. Çin; ithal ettiği petrolün yüzde 80’ini, Güney Kore yüzde 65’ini, Japonya ve Tayvan da yüzde 60’ını bu güzergah üzerinden sağlıyor. Ayrıca zengin hidrokarbon rezervlerine sahip. Tabii petrol – doğal gaz kaynakları açısından da zengin. Tüm bunlara ek olarak Güney Çin Denizi balık çeşitliliği açısından da oldukça verimli.

AKTÖRLER KİM?

Pekin hükümeti 2009’da yayınladığı ‘Dokuz Çizgili Harita’ ile Güney Çin Denizi’nde bölgenin yüzde 80’i üzerinde hak iddia ediyor. Çin, bu iddiasını 1947 yılına ait bir haritaya dayandırıyor. Çin ve ABD’nın dışında bölgeyle yakından ilgilenen ülkeler Asya Kaplanları: Güney Kore, Tayvan, Hong Kong, Singapur, Tayland. Asya Kaplanları dışında Japonya, Kuzey Kore, Filipinler, Bruney ve Malezya da krizin aktörlerinden. Adalardan Çin gibi hak iddia eden diğer ülkeler ise; Vietnam, Filipinler, Tayvan, Malezya ve Bruney.

ÇİN İLE ABD SAVAŞIR MI?

Güney Çin Denizi ile alakalı yaşanan gelişmelerin uluslararası kamuoyunu en çok endişelendirme nedeni Çin ile ABD donanmalarının bölgede sıkça karşı karşıya geliyor olması. Geçen yıl örneğin Çin savaş gemisi ile ABD Donanması’na ait USS Decatur gemisinin çarpışmalarına çok az bir mesafe kalmıştı. Yaşanan olayda; Çin savaş gemisi, ABD gemisini kendisine ait olduğunu ileri sürdüğü sulardan uzaklaştırmak istiyordu. Olası bir kazanın sıcak savaşa dönüşmesinden endişe ediliyor. Ya da Çin’in bölgedeki diğer ülkelerle yaşayabileceği bir krize ABD’nin de dahil olma ihtimali diğer bir endişe sebebi. Ancak hakim olan görüşe göre ne ABD ne de Çin savaş istemiyor.  Bu noktada Çin’in sadece Japonya’nın değil; Filipinler, Güney Kore, Malezya ve Vietnam’ın da en büyük ticaret ortağı olduğunu unutmamak gerekiyor.

YAZAR: Eren Yılmaz

Eren Yılmaz, Uluslararası İlişkiler eğitiminin ardından 8 yıl boyunca çeşitli ulusal gazetelerde Dış Haberler Muhabirliği ve Editörlüğü yaptı. 2 yıl da internet sektöründe çalıştı.

Ayrıca Kontrol Et

Hindistan ve Çin’in Maldivler savaşı

Çin ve Hindistan arasında sular durulmuş gibi gözükse de çekişme derinden devam ediyor. Hint Okyanusu’ndaki turkuaz deniziyle bilinen Maldivler üzerinde güç savaşı başladı. Hindistan, Maldivlere 100 milyon doları hibe olmak üzere 500 milyon dolarlık yatırım yapacak

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir