ABD – Çin – Rusya’yı karşı karşıya getiren ada: Grönland

ABD Başkanı Trump’ın “Grönland’ı satın almak istiyorum” demesi ilk etapta basit hatta alaycı bir tartışma olarak görüldü. Ancak bölgede sadece ABD’nin değil Çin ve Rusya’nın da hayalleri var


Buzulların erimesi nedeniyle ortaya birçok sorun çıkıyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın geçtiğimiz günlerde Grönland Adası’nı satın almak istediğinin ortaya çıkması buzullar tartışmasını farklı bir boyuta taşıdı. Aslında Trump’ın isteği ilk başta alaycı bir şekilde karşılandı. Ancak tartışma büyüdükçe ABD basınının da Grönland hakkındaki analizleri yayınlanmaya başladı. Çin ve Rusya’yı da yakından ilgilendiren buzullar tartışmasına geçmeden önce Grönland hakkında kısa bilgiler verelim;

GRÖNLAND HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER

2,160 milyon kilometre karelik yüzölçümüyle dünyanın en büyük adası olan Grönland Adası, Danimarka’ya bağlı özerk bir yapıda. Atlas Okyanusu’nun kuzeyinde bulunan adanın kendi Parlamentoları var yani. Adanın neredeyse tamamı buzullarla kaplı. Nüfusunun 57 bin civarında olduğu biliniyor. Sadece bugün değil Soğuk Savaş’ta da kritik önemdeydi. ABD, Soğuk Savaş’ın başlamasıyla Thule’ye bir üs kurdu. Grönland’daki buzullar küresel ısınma nedeniyle çok hızlı şekilde eriyor. Temmuz ayında örneğin 197 milyar ton (yaklaşık 80 milyon olimpik yüzme havuzundaki buz) buz eridi. Aşırı sıcaklar nedeniyle sadece bir günde ise tam 12 milyar ton buz eridi. Buzulların erimesi Grönland’de yaşam olan kasabaları tehdit ediyor. 650 kişinin yaşadığı Qaanaaq kasabası eriyen buzullar nedeniyle haritadan silinecek ilk yerleşim yeri olabilir. Diğer taraftan aslında Grönland’ı satın almak isteyen ilk ABD Başkanı Trump değil. 1867 yılında Rusya’dan 1,5 milyon kilometrekareden fazla yüzölçümü olan Alaska’yı 7,2 milyon dolara satın alan ABD, geçmişte de adayı satın almak istemişti. Eski ABD Başkanı Harry Truman, 1946 yılında satın almak için Danimarka’ya 100 milyon dolarlık altın teklif etmiş ancak olumsuz yanıt almıştı.

BUZULLAR VE TAŞIMACALIK

Gelelim haberimizin diğer ayağı olan “Buzullar ve taşımacılık” meselesine. Trump’ın Grönland’ı satın almak istemesinin arkasındaki bir neden taşımacılık sektörü var diyebiliriz. Uluslararası ticari taşımacılığın yüzde 90’ı gemilerle yapılıyor. Buzulların erimesiyle de ortaya yeni rotalar çıkıyor. Halihazırda ‘kuzey hattı’nda bu durum ortaya çıktı. Dev kargo şirketleri ilk kez bu hattı kış dönemlerinde yani buzların kaplı olması gereken mevsimlerde de kullanmaya başladı. Böylece Doğu Asya ve Avrupa güzergahında Süveyş Kanalı artık daha az kullanılacak ve yol süresi de 10 ile 15 gün arasında azalacak. Şimdi benzer bir durum Grönland için de geçerli. Dolayısıyla Çin Grönland çevresinde eriyen buzullarla birlikte ortaya çıkacak yeni güzergahlara hakim olmak istiyor. Polar Silk Road / Kutup İpek Yolu adı verilen bu plan kapsamında Çin, Kuşak Yol Projesi’ni kutuplara taşımayı hedefliyor. Çin’e ait ürünler Kuzey kutbu üzerinden ABD’nin doğusuna gemilerle taşınabilecek.

KÜRESEL ISINMA VE MİNERALLER

Gröndlan buzullarının erimesiyle ortaya çıkacak yeni gemi rotaları Çin ile ABD’yi karşı karşıya getiren tek konu değil. Diğer mesele buzulların altındaki doğalgaz rezervleri, petroller, mineraller ve nadir elementler. Üstelik bu doğal zenginlikler sadece Çin ile ABD’yi değil Rusya’yı da krize dahil ediyor.  Grönland Adası’nın stratejik önemi kadar ekonomik açıdan da değeri çok yüksek yani. Üstelik ABD, Çin’in adada artan etkisinden fazlasıyla rahatsız. Çinli şirketler son yıllarda Grönland Adası’nda milyonlarca dolarlık çok sayıda ihale aldı. ABD yönetiminin adada askeri üssü hala aktifken, Çin’in de birkaç kez bölgede askeri üs kurma girişiminde bulunduğu biliniyor.

YAZAR: Eren Yılmaz

Eren Yılmaz, Uluslararası İlişkiler eğitiminin ardından 8 yıl boyunca çeşitli ulusal gazetelerde Dış Haberler Muhabirliği ve Editörlüğü yaptı. 2 yıl da internet sektöründe çalıştı.

Ayrıca Kontrol Et

Hindistan ve Çin’in Maldivler savaşı

Çin ve Hindistan arasında sular durulmuş gibi gözükse de çekişme derinden devam ediyor. Hint Okyanusu’ndaki turkuaz deniziyle bilinen Maldivler üzerinde güç savaşı başladı. Hindistan, Maldivlere 100 milyon doları hibe olmak üzere 500 milyon dolarlık yatırım yapacak

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir