İyi vatandaş puanından belli olur

Çin’de ‘iyi vatandaş olmayı’ ölçen bir sosyal puanlama sistemi uygulanıyor. Yüz tarama tekniği ile vatandaşlarını izleyen yöneticiler, toplumsal alandaki kurallara uyan vatandaşları ödüllendiriyor. Kara listeye girenler ise uçağa alınmamak gibi cezalara çarptırılıyor.


Çin’de en iyi vatandaş en fazla puan alan kişi oluyor. Çin yönetimi, 1.5 milyarlık nüfusunun davranışlarını ‘sosyal puanlama’ sistemi ile ölçüyor. Sıraya uymamak, kırmızı ışıkta geçmek, sigara içilmeyen bölgelerde yapılan yasak ihlalleri ve borcunu zamanında ödememek gibi davranışlar cezalandırılıyor. Ceza puanı alanlar kara listeye girerken akraba ziyaretleri yapan, ödemelerini zamanında yapan ve sosyal sorumluluk projelerinde gönüllü çalışan vatandaşlar da ödüllendiriliyor. İnternetten çocuk bezi alanlar, ailesine karşı sorumluluk sahibi kişiler olarak değerlendirilirken, yurt dışından ithal ürünleri sipariş edenler ise savurgan bireyler olarak kabul ediliyor.

KAMERALAR VE YAPAY ZEKA ÇALIŞIYOR

Peki bu iyi veya kötü davranışlar nasıl değerlendiriliyor? Bu sorunun cevabı, kamuya açık alanlarda kör nokta bırakmayacak şekilde yerleştirilen kameralarda. Kameralar ile vatandaşların neler yaptığı değerlendirilirken yüz tanıma sistemleri, yapay zekâ gibi bir çok teknoloji de kullanılarak hem sanal dünyada hem de gerçek dünyada puanla veriliyor.

17 MİLYON UÇAĞA BİNEMİYOR

Çin Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu bünyesinde faaliyet gösteren Kamu Güveni Enformasyon Merkezi’nin yayımladığı 2018 Kara Liste Yıllık Analiz Raporu’na göre, kara listeye alınan 17 milyon 460 bin kişiye uçağa binme yasağı uygulandı. 5 milyon 470 bin kişi de yüksek hızlı trene binemeyecek. Bir önceki yıla göre bu rakamlarda artış da çok küçük değil. 6 milyon ilave kişi uçamayacak.

2 MİLYON İŞLETMEYE CEZA

Firmalar da insanlar gibi. Onlar da ödül veya ceza alıyor. Çin’in en zengin eyaletleri başta olmak üzere kara listeden çıkan işletme sayısı ise 2 milyon 175 bin oldu. Uygulama kapsamında şu ana kadar mahkemelerin vatandaş ve işletmelere kestiği toplam para cezası da 650 milyar dolara ulaşmış durumda. Listeye bir kez girince sürekli orada da kalınmıyor. 3 milyon 510 bin vatandaş devletin belirlediği uygulamaları gönüllü olarak yerine getirerek kara listeden çıkmayı başardı.

2020’YE KADAR DENENECEK

Pekin yönetimi projeyi 2020’ye kadar pilot olarak uygulayacak. Çin Devlet Konseyi, 2014’te “Sosyal Güven Sisteminin İnşası Taslak Programı” adlı bir rapor yayımlamıştı. 2014-2020 dönemini kapsayan taslak program, “Toplumda güvenin mükemmel ve güven kaybının utanç verici olduğu” fikrinden yola çıkmıştı. Program, tüm vatandaş, firma ve kamu kurumlarını puanlandıran bir sistem kurulmasını öngörüyor. 2020 yılına kadar tüm ülkeyi kapsayacak şekilde kurgulanan sistem çerçevesinde derecelendirme yapılıyor. Uygulamanın tam adı “Güçlü Ülkeyi Çalış”. Ama ‘Çalış” (Sueşi) sözcüğünün son iki harfi Çin liderinin adını içeriyor ve pratikte “Şi’yi çalış” anlamına geliyor.

YAZAR: Eren Yılmaz

Eren Yılmaz, Uluslararası İlişkiler eğitiminin ardından 8 yıl boyunca çeşitli ulusal gazetelerde Dış Haberler Muhabirliği ve Editörlüğü yaptı. 2 yıl da internet sektöründe çalıştı.

Ayrıca Kontrol Et

Çin gıda israfına savaş açtı

Yılda 18 milyon ton gıdanın çöpe gittiği Çin’de yeni bir kampanya başlatıldı. Gıdaya israfına karşı bir mücadele başlarken N-1 adı verilen de bir kampanya devreye girdi. Artık grup halinde restoranlara gidenler kişi sayısından bir az tabak sipariş edecek

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir