NATO – Türkiye – Çin: Kuşak Yol dengeleri değiştiriyor mu?

NATO son yıllardaki en tartışmalı günlerini yaşıyor. Bir yanda Türkiye karşıtı açıklamalar, diğer tarafta Çin’e karşı alarm durumu. Geleceği tartışılan NATO’daki Kuşak Yol etkisini inceledik


Çin’in Kuşak ve Yol Projesi uluslararası siyasette birçok alanda tartışılmaya devam ediyor. Avrupa ülkeleri ve ABD, Kuşak Yol’a karşı ortak bir politika geliştirmeye çalışıyor, ancak uzmanlara göre henüz bu konuda başarılı olamadılar. Örneğin Avrupa Birliği (AB) en somut adımını Japonya ile vardığı işbirliği ile hayata geçirdi. AB ve Japonya’nın Çin’in Kuşak ve Yol Projesi’nin Afrika ayağına karşı işbirliğine gideceği açıklanmıştı. ABD ise Yurtdışı Özel Yatırım Şirketi’ne (OPIC) ek olarak 60 milyar dolarlık Uluslararası Finansal İşbirliğini Geliştirme (IDFC) ajansı kurdu. Ancak bu iki adımın da Çin’in 1 trilyon dolarlık Kuşak Yol girişiminin çok daha gerisinde olduğu belirtiliyor. Son günlerde ise tartışmalar NATO üzerinde dönüyor. Üstelik bu tartışmaya Türkiye de fazlasıyla müdahil.

ORTA KORİDOR VE AVRUPA

Bilindiği üzere Türkiye, Kuşak Yol kapsamında kendi inisiyatifi olan Orta Koridor’u hayata geçiriyor. Bu güzergah üzerinden Çin’den kalkan ticaret yük trenlerinin Avrupa geçişleri başladı. NATO’daki Türkiye tartışmalarının da Ankara ile Pekin’in yakınlaşmasının arttığı bir döneme denk gelmesi tesadüf sayılamaz. Türkiye’nin Çin ile yakınlaşmasının ve Kuşak Yol üzerindeki etkisini artırmasının yanı sıra Suriye’de Avrupa’dan bağımsız izlediği politika ve Rusya ile S-400 anlaşmasının da etkisi çok büyük.

Ancak Türkiye’nin eli güçlendikçe NATO’daki önemi ayrı bir tartışma konusu oluyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Türkiye’nin yürüttüğü Barış Pınarı Harekatı üzerinden NATO’nun ‘beyin ölümünün gerçekleştiğini’ iddia etmesine başta NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ile Almanya Başbakanı Angela Merkel karşı çıktı. Merkel, “Türkiye, NATO için çok önemli bir ülke” derken, Stoltenberg ise “Türkiye’nin önemini anlamak için haritaya bakmalısınız” tepkisini verdi. Uzmanlara göre Türkiye’nin Çin ve Rusya ile daha fazla yakınlaşmasını istemeyen Avrupa, Türkiye’yi NATO içinde tutmak için harekete geçiyor.

NATO’DAKİ ÇİN KRİZİ

Aslında NATO’da Türkiye dışında çatlak çok diyebiliriz. Örneğin Rusya’ya karşı atılacak ortak bir akıl belirlenemiyor, ya da ABD’nin etkisini azaltmak için adımlar atılamıyor. Bir diğer kriz de Çin. Şubat ayında yayınlanan Harvard Üniversitesi Belfer Merkezi raporunda, NATO’nun Çin ve Rusya’nın ortaya çıkardığı yeni sınamalar için hazırlıksız olduğu belirtilmişti.

Çin hükümeti Kuşak ve Yol ile etkisini artırırken, Avrupa ülkeleri henüz somut adımlar atamıyor. Bunun en önemli nedenlerinden biri Kuşak Yol Projesi’ni kabul eden ülkelerin Çin ile ticaret ağlarını bağımsız bir şekilde geliştirmek istemesi. Halihazırda birçok AB ülkesi ile Çin arasındaki tren seferleri işliyor. Çin’in 60 şehrinden Avrupa’nın 26 kentine yük trenleri gidiyor. Öyle ki bu yılın ilk 10 ayında Çin’den Avrupa ülkelerine 20 binden fazla yük treni seferi düzenlendi. Çin ile Avrupa arasındaki ticaret hacmi 604.6 milyar dolara kadar çıktı. da ticaretle birlikte artıyor. Çin’in AB yatırımları 10 milyar doları bulurken AB’nin Çin yatırımları 8 milyar dolar. Bu rakamların Bir Kuşak Bir Yol Projesi ile daha da artacağa benziyor. Çin’in ayrıca Kuşak Yol kapsamında Yunanistan, İtalya, Litvanya gibi Avrupa ülkelerindeki liman yatırımları da NATO’nun gündeminde olacak.

ÇİN’E KARŞI ORTAK TAVIR

Almanya Başbakanı Merkel, Avrupa ülkelerinin Çin’e karşı ortak bir politika geliştirilmesi gerektiğini belirttiği konuşmasında. “Her ülkenin kendine has bir politika izlemesi Pekin’e farklı mesajlar gönderiyor” dedi. ABD’nin Çin’e karşı Avrupa’yı savunamayacağını savunan Fransa lideri Macron ise ‘Ortak Avrupa ordusu’nu dile getiriyor. NATO Genel Sekreteri Stoltenberg de “Daha önce hiç olmadığı kadar son ve en ileri teknolojiler, NATO ittifakı dışındaki ülkelerden geliyor, özellikle de Çin‘den. Çin şu anda dünyanın en büyük ikinci ekonomisi ve en büyük ikinci savunma harcaması yapan ülke” demişti. Tüm bu tartışmalar gelecek hafta Londra’da düzenlenecek liderler zirvesinde masada olacak. NATO’nun 70’inci yılı kapsamında Salı ve Çarşamba günleri yapılacak zirvede ABD Başkanı Donald Trump’ın da özellikle otak Çin politikası konusunda Avrupalı liderlere baskı yapması bekleniyor.

5G DE MASADA

NATO Zirvesi’nde ABD heyetinin Çin özelinde Kuşak Yol’un dışında dikkat çekeceği bir diğer konu 5G olacak. ABD basınına göre Trump, Çin merkezli 5G ağları konusunda Avrupa ülkelerini uyaracak. ABD yönetimi, Huawei gibi Çin merkezli telefon firmalarının 5G üzerinden elde ettikleri verileri Çin yönetimine verdiğini savunuyor. Ancak Çinli firmalar ve Pekin hükümeti ABD’nin bu iddiasını sert bir şekilde reddediyor.

Canalys şirketinin verilerine göre Avrupa’da 2019 yılının ilk üç çeyreğinde en çok satan akıllı telefon markaları ve oranları;

  • Samsung / Güney Kore: 18.7 milyon akıllı telefon satışı
  • Huawei / Çin 11.6 milyon akıllı telefon satışı
  • Apple / ABD 9.8 milyon akıllı telefon satışı
  • Xiaomi / Çin 5.5 milyon akıllı telefon satışı
  • HMD Global / Finlandiya 900 bin akıllı telefon satışı

Voice of America’nın sitesinde yer alan haberde ise Avrupa’daki 5G endişesi özetle şu şekilde sıralandı:

  • Telefonların yerinin tespit edilmesi daha zor olacak.
  • Kullanıcıların kimliklerinin tanımlanması mümkün olmayacak.
  • Operatörler olmadan iletişim sağlanacak ve bu yüzden istihbarat zorlaşacak.

 

YAZAR: Alper Kaya

Galatasaray Üniversitesi Fransızca Fakültesi bölümünden mezun olduktan sonra birçok ulusal şirkette görev yapan Alper Kaya, 33 yaşında ve 2 çocuk babasıdır. Çin gündemi ile yakından ilgileniyor.

Ayrıca Kontrol Et

Kuşak Yol’da gözler; Xi’an – İzmit rotasında

Danimarka merkezli Maersk taşımacılık şirketi ilk kıtalararası yük treni rotasını Çin’in Xi’an kenti ile İzmit arasında açtı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir